افزودن محتوا

1. نقد و بررسی" پیش نویس کتاب کار نمایش خلاق" و ارائه پیشنهادات  اصلاحی و تکمیلی اعضا
2. ارائه طرح شناسنامه سنجش و ارزیابی اثر گذاری کمی و کیفی نمایش خلاق بر متربیان و طرح پروپوزال نمایش خلاق توسط آقایان دکتر آقا عباسی و دکتر امینی
3. پاسخگویی به پرسشنامه معاونت فرهنگی در خصوص گروههای مخاطبان سنی 4 تا 6 سال و 17 تا 20 ساله
4. تبادل نظر و جمعبندی گروهی کار گروه مطابق برنامه پیوست
5. بررسی مشکلات و پیشنهادات کارگروه

افزودن محتوا

افزودن محتوا

نوشته پاملاریچ ترجمه يدالله آقا عباسي نمایش خلاق شیوه ای برای آموزش و یادگیری بر مبنای گرایش جهانی به بازی نمایشی است که در همه انسان ها یافت می شود. بازی نمایشی یا نمادین معمولاً از سنین هیجده ماهگی و دو سالگی آغاز و تا پنج، شش سالگی طول می کشد. در این دوره کودک وانمود می کند که کس یا چیزی است که نیست. کودک برای بازی نمایشی باید به تصویری که از چیزی یا کسی در ذهن دارد و در عین حال به تصویری که از خودش دارد چنگ بیندازد. شکل گیری و دستکاری این تصویرها، یا نمادها، از مردم و اشیاء پیش شرط لازم بازی نمایشی است. نمایش خلاق نمایشی غیر رسمی است. به سود دست اندرکاران کار می شود و ربطی به اجرا برای تماشاگران ندارد. دست اندرکاران در این نوع نمایش مشارکت دارند، اما برای تماشاگر اجرا نمی شود. نمایش خلاق برخلاف بازی نمادین یا نمایشی با تحریک مربی به راه می افتد و مربی، خواه نقش بازی کند یا خیر، به عنوان راهنما عمل می کند. در این نوع نمایش مربی اندیشه ای (ایده ای) را و نیز بعضی از فنون حل مساله را پیشنهاد می کند، اما راه حل درست را اعلام نمی کند. گاهی نیز خود دانش آموزان موضوع یا مساله مورد علاقه ي خود را پیشنهاد می کند؛ گرچه در همه موارد کار حاصله متعلق به خود آن هاست. نمایش خلاق فرآیند مداومی است که براساس مجموعه ای از مفاهیم و مهارت های به هم پیوسته و رو به تکامل که از بداهه سازی، آیین، تعلیم و تربیت، روانشناسی و هنرها فراهم آمده شکل می گیرد. وسایل ارتباط جمعی، روزنامه ها، داستان های تخیلی، هنرهای تجسمی، موسیقی، رقص و هر منبع مورد علاقه ي گروه که ظرفیت غنی بالقوه ای برای بازی کشمکش ها، شخصیت پردازی، استفاده از زبان گفتاری، حرکت، درگیری حسی و تخیلی، گسترش تمرکز، عاطفه، درک، تربیت بدن و تقویت هویت داشته باشد، به کار گرفته می شود. در صورت لزوم مربی می تواند به گروه در پیدا کردن عملی که قابل بازی کردن باشد از منبعی کمک کند، اما این کار به این معنا نیست که نشست های نمایش خلاق را باید فقط صرف حل کردن کشمکش ها با درگیری مستقیم طرف های متقابل کرد. در واقع اگر بچه ها به صورت ناظر بر کار طرف های ذیربط و یا به قول «هیت کوت» کارشناس عمل کنند راه حل های با معناتری پیدا می شود. فنون نمایشی خلاق نیز مثل فرآیندی غیررسمی که بر تحلیل های هنری بازی نمایشی طبیعی کودک مبتنی است، و نیز مثل دست اندرکارانش متنوع است. جان شارپام استاد سابق دانشگاه ایلینوی سه دسته فعالیت را پیشنهاد کرده که نظامی کامل، استوار، قابل اطمینان و مرتب در طبقه بندی فعالیت های نمایش خلاق فراهم می آورند. مقوله ي اول پیش نمایش است که شامل دست گرمی های بازی گونه است، فعالیت هایی که احساس را برمی انگیزد، بدن را گرم می کنند و زمینه ي رهایی عضلات، تمرکز، بیان و تسهیل اندیشه را از نوشته ها (داستان ها، اشعار، روزنامه ها و غیره) به کار می گیرد و اغلب خیال برانگیز است. شیوه ي سنتی به نمایش درآوردن داستان در  مقوله ي دوم می گنجد. به نمایش درآوردن سنتی داستان شامل دست گرمی، داستان گویی (نه داستان خوانی)، برنامه ریزی برای بازی کردن داستان، بحث در مورد بازی کردن داستان (هم در طول کار و هم در پایان) ، در صورت امکان بازی مجدد داستان پس از بحث درباره ي آن، برنامه ریزی مجدد و بازی و بحث چندباره است تا جایی که در حوصله و زمان می گنجد. نمایش احساسی درک عمیق تری از استفاده از نوشته ها، جستجوی مفاهیم کلی در داستان ها و ربط دادن این مفاهیم جهانی به تجربه بی واسطه دست اندرکاران از طریق پانتومیم، گفتار، حرکت و بداهه سازی فراهم می کند. مقوله ي سوم نمایش اجتماعی یا انسانی است که حول محور انسان شکل می گیرد، با مسایل انسانی سروکار دارد، و به عنوان ابزار اصلی از بازی نقش استفاده می کند. در این جا هم مثل نمایش احساسی می شود از نوشته ها استفاده کرد، تفاوت کار در شیوۀ برخورد با اندیشه (ایده) هاست. نمایش اجتماعی با ارزش ها، اخلاقیات و تمرین مهارت های زندگی سروکار دارد. این نوع نمایش همچنین می تواند پایه ای برای نمایش مضمونی یا آموزش پروژه محور در همۀ رشته ها باشد. نمایش اجتماعی قصد درمانی بودن ندارد اما به بچه ها امکان می دهد که موقعیت ها و تنگناهای زندگی را بیازمایند، مهارت های حل مساله و گفتار را تقویت کنند و در همان حال همه ي جوانب مورد مفروضی را بررسی نمایند. این سه مقوله ي سلسله مراتبی هستند و هر درس مفید نمایش خلاق، به شرط کافی بودن وقت، از مقوله دست گرمی به نمایش احساسی و از طریق آن به کار کردن با سطح بالاتری از ارزش های اندیشه برانگیز در نمایش اجتماعی می رسد. فنون پیش نمایش اغلب در بازیگری های نمایش احساسی یا اجتماعی گنجانده می شود. این کار البته در صورتی است که در باور کردن شرایط تخیلی، شخصیت ها یا تکامل سن نمایشی به وجود آن ها نیاز باشد. یک جلسه ي مفید نمایش خلاق معمولاً با مساله ای در حوزه ي نمایش اجتماعی آغاز می شود، بعد به پیش نمایش و نمایش احساسی برمی گردد و دوباره در حالی بچه ها به سطح نوینی از شناخت رسیده اند و به عنوان «کارشناس» ظاهر می شوند به نمایش اجتماعی برمی گردد و به این ترتیب سرشت چرخه ای یادگیری تقویت می شود. به گفته وارد وجه امتیاز نمایش خلاق در فی البداهه بودن آن است، در هر سه مقوله ای که گفتیم فعالیت ها به طور فی البداهه صورت می گیرد. بسیاری از دست اندرکاران حرفه ای نمایش خلاق سه رویکرد اصلی به نمایش خلاق را در نظر دارند و روش خود را طوری تنظیم می کنند که با یک یا چند تا از این رویکردها مناسب باشد. رویکرد اول استفاده از نمایش خلاق برای آموزش مهارت های اساسی تئاتر (بخصوص بازیگری) است. در این جا بچه ها بر تخیل، رشد شخصیت، تکمیل مهارت های فی البداهه ای مثل گوش دادن و واکنش به سایر بازیگران، بازی گروهی و نحوه گفتار مناسب و دقیق تاکید می کنند. این رویکرد همچنین مستلزم آن است که بچه ها پس از دوره نمایش خلاق را برای تقویت مفهوم خویشتن دست اندرکاران به کار می برد و بر روی راه حل های مسایل فردی و گروهی، پذیرش تفاوت های فردی افراد گوناگون، همدلی، اعتماد و امثال آن با استفاده از همذات پنداری با شخصیت ها در داستان هایی که به دقت انتخاب شده اند، و مسایل یا مضامین اجتماعی کار می کند. رویکرد سوم نمایش خلاق را برای اعمال و ترکیب اطلاعات آموزشی سایر رشته ها، نظیر مهارت های زبانی و علوم اجتماعی به کار می گیرد. همچنین مي توان نمایش خلاق را برای تقویت یا ورود به مفاهیم زیباشناختی سایر رشته های هنری مثل فضا، وزن (ریتم) نیرو، جهت، روشنایی، تاریکی، صدا، سکوت و امثال آن به کار گرفت. نمایش خلاق مربوط به تئاتر است، اما به عنوان فرایندی جدا از آن حوزه ي خاص خود، ادبیات، فنون، پژوهش، سازمان های حرفه ای و مربیانی دارد که گاهی در کار تئاتر نیز هستند، اما اغلب از آن جدا هستند. براین اساس نمایش خلاق فرایند منحصر به کار برای کودکان نیست بلکه فرایندی جستجویی آموزشی/هنری است که برای بزرگسالان، شهروندان عادی، افراد دو زبانه و بخصوص افرادی که دچار چالش هستند و زندانیان مفید است. بسیاری از دست اندرکاران برای درک رابطه بین نمایش خلاق و تئاتر مرسوم طیفی را توصیف کرده اند که یک سر آن بازی نمایشی و سر دیگر آن تئاتر رسمی (و از جمله تئاتر کودکان) است. به این ترتیب بازی نمادین یا نمایشی و تئاتر رسمی به هم ربط دارند، طوری که تئاتر ریشه در بازی نمادین دارد، اما شکل والایش یافته و حساب شده ي آن است که در آن تنها به روی افراد برگزیده ای که آموزش خاصی دیده اند باز است (در حالی همه بازی های نمایشی را انجام می دهند). در وسط این طیف در نقطه ای نزدیک به بازی نمادین نمایش خلاقه قرار دارد (نمایشی که فرد بزرگسالی هدایت آن را بر عهده دارد). همچنان که در این طیف به طرف تئاتر رسمی حرکت می کنیم به نقطه ای برمی خوریم که نمایش فی البداهه است (که بی قید و بند از نوشته ای شکل گرفته و با هدایت فرد بزرگسالی برای دوستان اجرا می شود)، و سرانجام به تئاتر رسمی می رسیم. کسانی هم ممکن است نمایش خلاق و تئاتر را به دو طیف جداگانه نسبت دهند: یکی طیف تئاتر که با بازی نمایشی آغاز می شود و با آموزش و تمرین به تئاتر رسمی ختم می شود و دیگری طیف نمایش خلاق که آن هم با بازی نمایشی آغاز می شود، اما از پیش نمایش، نمایش احساسی و نمایش اجتماعی می گذرد و سرانجام به دشوارترین نمایش ها با مضمون های کلی می رسد که مربی نیز در آن ها بازی می کند. از نظر این الگوی دوم نمایش خلاق فقط در بازی نمایشی/ نمادین با تئاتر رسمی سهیم است، در حالی که الگوی نخست آن ها را در ارتباط نزدیک تری با هم می بیند. تئاتر کودکان برعکس نمایش خلاق نمایشنامه ها را به طور رسمی خواه با بازیگران کودک یا بزرگسال برای تماشاگران جوان اجرا می کند. نام های دیگر این گونه تئاتر عبارتند از تئاتر برای نوجوانان یا تئاتر برای تماشاگران نوجوان. بسیاری از کارشناسان توصیه می کنند که بچه ها بدون آموزش دقیق روی صحنه جلوی تماشاگر ظاهر نشوند و به طور معمول زیر دوازده سال نباشند. تک و توک بچه ها می توانند در نقش بچه ها و در نمایش های بزرگسالان بازی کنند، اما در این صورت هم بهتر است رهنمودهایی بگیرند که براساس آن ها به نحوی راستین در نمایش شرکت داشته باشند. القای عادت های بد و مفاهیم نادرست درباره بازیگری به کودکان کار دشواری نیست، چیزی که به جای رسیدن و بازتاباندن معقول به خودنمایی و اعتماد به نفس افراطی، کج و کوله کردن خطوط صورت و اداهای ناشیانه (که تشویق تماشاگران هم به آن دامن می زند) و امثال آن می انجامد. این ویژگی ها، یعنی نشانه های بازی بد در بزرگسالان، احتمالاً در دوره دبیرستان پیدا شده اند و اگر دانش آموزی جداً علاقمند به بازیگری در تئاتر حرفه ای است باید سال ها (پیش مربیانی در سطح دانشگاه) کار کند تا سندروم «بازی کودکی» را بی اثر سازد. ذیلاً بعضی از نکات مشخص نمایش خلاق ذکر می گردد: 1ـ نمایش خلاق حوزه ي مشخصی از دانش و آموزش است؛ موجود دو رگه ای از تئاتر و تعلیم و تربیت است. 2ـ نمایش خلاق شکلی از هنر برای کودکان و بزرگسالان است، ابزاری برای آموزش و فرایندی تربیتی برای آموزش و یادگیری است. 3ـ سه رویکرد نمایش خلاق عبارتند از: استفاده از نمایش خلاق به عنوان هنری که خود به خود دربارۀ خود آموزش می دهد، استفاده از نمایش خلاق برای آموزش سایر موضوع ها، و استفاده از آن برای آموزش تئاتر. 4ـ پایه ای برای سایر هنرها نیز هست که بازی نمایشی یعنی چیزی که در توانایی همۀ مردم هست و به صورت «اگر این طور بود چه طور می شد؟» تجلی می کند، بر پایه آن شکل می گیرد. 5ـ بر این فرضیه شکل گرفته که همه مردم می توانند بازی کنند، که همه می توانند از پس آن برآیند و این که همه مردم خلاقیت دارند. 6ـ نمایش خلاق همۀ علاقه ها را در بر می گیرد. 7ـ برخلاف سایر موضوعات درسی که دانش آموزان را امتحان و رتبه بندی می کند، هنرها به همه جایی را می دهند تا بدون مهارت در مجموعه پیچیده ای از نمادها بتوانند ابراز وجود کنند. 8ـ در نمایش خلاق غلط و درستی وجود ندارد، بلکه ممکن است چیزی نامناسب باشد یا رفتاری غیر منضبط از بچه ها سر بزند. پاسخ ها را بپذیرید ولی رفتار کهنه ای را که بچه ها به نام خلاقیت عرضه می کنند قبول نکنید. یادشان بدهید که بین رفتارهای منفی، مخرب یا رفع تکلیف در نقش یک شخصیت و یا خارج از آن فرق بگذارند. به عنوان معلم به رفتار یک کودک در نقش و خارج آن واکنش های متفاوتی نشان بدهید. 9ـ هنرها حساسیت و حس زیباشناختی را آموزش می دهند. آن ها تنها موضوع هایی هستند که این کار را می کنند. سایر چیزها شاید به کودکان بیاموزند که انتخاب زیبا داشته باشند، اما زیبایی قلمرو هنرهاست. 10ـ هنرها باید مفرح باشند، نه رقابتی، فرد در حال تفریح می تواند یاد بگیرد. 11ـ دانش آموزان در هنرها، متفکر، کنندۀ کار و خطرپذیرند. آن ها معنایی از ماجرا و تجربه را در خود تقویت می کنند. 12ـ نمایش فعالیتی جاری و نمادین است. رفتاری برانگیزاننده و جستجوگر است که در زمان حال روی می دهد. 13ـ هنرها مهارت هایی برای بقا هستند چون به انسان می آموزند در تحولی خودش را تبدیل به دیگری بکند و نیز خودش را با محیطی متفاوت تطبیق دهد. تنها آن ها که خود را سازگار می کنند می مانند. 14ـ نمایش خلاق عناصر مشترک زیادی با بازی نمایشی دارد، اما برخلاف آن هنری است که مربی الهام بخش آن است. بازی نمایشی و نمایش خلاق هر دو از طریق روح بخشیدن آگاهانه به شخصیت آن را می پردازند و می خواهند داستانی را بگویند یا نشان دهند یا مشکلی را برطرف کنند. 15ـ نمایش مهارت های مهار نفس را تقویت می کند. به بچه ها کمک می کند که رفتارهای گفتاری و غیرگفتاری خود را منعکس کنند و آن ها را به اختیار بگیرند. هنرمندان و ورزشکاران توانایی های خوبی برای کنترل خود دارند که در نتیجه آن خود منضبط اند. 16ـ مغز هر چیزی را که در ذهن تصور شود نمی تواند از تجربه ي واقعی جدا کند. 17ـ نمایش قدرت تغییر دارد و فرد در آن می تواند هویت، محل و غیره را تغییر دهد، جهانی نو بیافریند. در آن گام بگذارد، بخشی از آن باشد و در پایان آن را خراب کند. این دگرگونی بسیار نیرومند است و در بازی ژرف می تواند حتی خطرناک باشد. 18ـ نمایش قدرت استعاره را به کار می گیرد که از این دگرگونی ها حاصل می شود. استعاره جایگزینی معادل چیزی به جای چیزی است و چیزی نو می آفریند. جوامع براساس استعاره های مشترک بنا می شوند. جوامعی که استعاره مشترک نداشته باشند سرانجام از هم می پاشند. 19ـ نمایش خلاق از بداهه سازی استفاده می کند و با این کار عناصر شخصیت، پیرنگ و کشمکش را درگیر کار می کند. نمایش خلاق درصدد ارتباط با تماشاگر نیست، بلکه به قصد رشد و پرورش دست اندرکاران کار می شود. تئاتر هنری است که در آن بازیگران داستانی را به تماشاگر انتقال می دهند. 20ـ در نمایش خلاق فرآیند کار نتیجه و محصول کار است. هیچ محصولی وجود ندارد. طبق قرارداد در این نوع نمایش هیچ شخص بازی، تمرین برای اجرا، متن، حفظ کردن نقش، وسایل صحنه، لباس صحنه آرایی، و گریمی وجود ندارد. تنها بعضی از عناصر تئاتر به کار گرفته می شود که باور مختصر یا شخصیت پردازی و امثال آن را امکان پذیر سازد. 21ـ بچه ها کم کم و در سن یازده دوازده سالگی شروع به تقویت همدلی (و نشان دادن علاقه به نمایش) می کنند. قبل از این سن نباید گذاشت که بچه ها برای تماشاگران عام (غریبه ها) بازی کنند، حتی در این سن هم مربیان باید کشمکش شدید بین تمایل بچه ها برای اجرا و ترس آن ها از آن را تشخیص دهند. بچه های زیر یازده سال را باید راهنمایی کرد که کارهای فی البداهه خود را به خانواده و دوستانشان در محیطی غیررسمی نشان دهند. این مطلب از این منبع انتخاب و ترجمه شده است: http://orathost.cfa.ilstu.edu/

نمايش تعاملي : تئاتري ساختار شكن نوشته دكتر برايان ديويد فيليپس      ترجمه يدالله آقا عباسي رويكردي بر آغاز نمايش تعاملي شكل نويني از تئاتر است كه شكل هاي سنتي را مي گيرد و آن ها را به ريشه و درون برمي گرداند. اين تئاتر با تئاتر محيطي ، هايپردراما و نمايش درماني شباهت هايي دارد اما زيرمجموعه هيچ يك از آن ها نيست. جديدتر از آن هاست. در اين مقاله بعضي از چيزهايي را كه اين نوع تئاتر را به شكل هاي ديگر ربط مي دهند، بررسي مي كنيم و آنگاه به كشف ويژگي هايي كه آن را از ديگران جدا مي كند، مي پردازيم. همچنين به بحث در شيوه هايي مي پردازيم كه تئاتر تعاملي به وسيله آن ها ساختار شكني مي كند و نشان مي دهيم كه اين شيوه ها بيشتر مفاهيم سنتي نمايش به شمار مي آيند. نمايش تعاملي چيست؟ به اندازه گروه هايي كه نمايش تعاملي كار مي كنند، براي آن تعريف وجود دارد. نخست ببينيم كه نمايش تعاملي چه چيزي نيست: * نمايش تعاملي تئاتر تعاملي نيست، اصطلاحي كه براي تئاتر مجازي به كار مي رود. تئاتري كه در آن بازيگران زنده در كنش واكنش با اشيا مجازي (پديدآمده توسط كامپيوتر) هستند. * نمايش تعاملي آن اصطلاحي نيست كه براي برنامه هاي مجازي كامپيوتري به كار مي برند و در آن كاربر كامپيوتر بازيگري مجازي را كنترل مي كند كه با ديگر ساخته هاي كامپيوتري در تئاتري كاملاً مجازي بازي مي كند. اين شكل از نمايش تعاملي اساساً نوعي برنامة بازي كامپيوتري تربيتي است. * نمايش تعاملي نمايشي جعبه اي نيست كه در آن تماشاگر به طور منفعل بنشيند و نمايشي را كه بازيگران بر روي صحنه مي دهند تماشا كند.  نمايش تعاملي تئاتر اجرايي نيست كه بازيگران همان قطعه از روايت يا ديالوگي را كه تمرين شده ارائه مي دهند. بنابراين اكنون كه دانستيم نمايش تعاملي چه چيزي نيست،‌ بايد دانسته باشيم كه اين نمايش چه چيزي هست. نمايش تعاملي شكلي طرح مدار از تئاتر و شبيه بازي هاي نمايشي خانگي قرن چهاردهم است،‌گرچه ارتباط نزديك تري با بازي هاي مشابه اوايل دهه 1970 دارد. امروزه بيشتر نمايش هاي تعاملي از بازي هاي «بازي نقش به طور زنده» ، شكل آزاد «نقش گزاري ها» و نمايش هاي جنايي معماي قتل برگرفته شده اند. به هرحال امروزه گروه هاي هر چه بيشتر پرفورمانس تئاتري اين شكل نمايشي را تجربه مي كنند كه در آن بازيگران نقش ها را تصوير مي كنند و تماشاگراني را وارد پيرنگ مي كنند ( اين شكل كار بيشتر در نمايش هاي معماي قتل سر ميز شام معمول است، اما ساير گروه هاي تجربي هم آن را كار مي كنند). در نمايش تعاملي اساساً هر يك از شركت كنندگان هم بازيگر و هم تماشاگراست. به هر كسي نقشي داده مي شود (در بعضي از گروه ها شركت كنندگان شخصيت هاي خودشان را بازي مي كنند) شخصيتي كه مناسب پيرنگ نمايشنامه باشد. آن گاه بازيگران سخنان و اعمال خود را في البداهه كار مي كنند تا به هدف هاي شخصيت خود دست يابند. تمامي حقيقت را فقط نمايش نويس يا كارگردان مي دانند، گرچه در نهايت گفتگوها و بداهه سازي هاي بازي نقش بازيگران است كه به طريقي كار را به سرانجام مي رساند. هر بار که طرحی کار می شود به نتیجة متفاوتی می انجامد گرچه هر گروهي فقط يك بار يك طرح را كار مي كند. طرح هاي نمايشي بسيار فشرده اند و متاسفانه خيلي هم زياد نيستند. بسياري از گروه ها خودشان طرحي مي نويسند. بعضي از گروه ها با استفاده از شخصيت هاي واحد طرح ها را به هم ربط مي دهند و آن ها را به شكل سريال يا نمايش هاي دنباله دار در مي آورند كه هر داستاني به داستان ديگري ختم مي شود. بعضي هم براي هر بازي داستان هاي كاملاً تازه اي مي آفرينند. نمايش تعاملي و تئاتر محيطي كساني كه نمايش تعاملي كار مي كنند معمولاً فكر نمي كنند كه دارند در شكلي از تئاتر كار مي كنند، در حالي كه اين دقيقاً همان كاري است كه آن ها مي كنند. نمايش تعاملي صورتي از نمايش ساختار شكنانه است كه الگوي تئاتر محيطي را در از بين بردم فاصله تماشاگر و بازيگر و حذف كامل تفاوت ميان آن ها برمي گيرد. در نمايش تعاملي بازيگر تماشاگر است. نمايش هاي تعاملي به شيوة سنتي براي تماشاگر خاص اجرا نمي شوند. بلكه، هر يك از بازيگران يكي از تماشاگران و برعكس به شمار مي آيد. معمولاً تماشاگري كه با فاصله نظاره گر باشد و در بازي شركت نكند نداريم، هر يك از تماشاگران در بازي نقش دارد. چون تماشاگران بازيگر هم هستند، نيازي نيست كه فضا را به صحنه يا محل برگزاري نمايش محدود كنيم. نمايش هاي تعاملي در جاهاي مختلفي مثل غذاخوري ها، تالارهاي سخنراني، سرسراهاي هتل ها و خانه هاي شخصی آفريده / اجرا / بازي مي شوند. در اين جا هم مثل تئاتر محيطي فضا اهميت چنداني ندارد. دست اندركاران نمايش تعاملي معمولاً مي كوشند تا فضاهاي معمولي را تبديل به فضاهاي ديگري كنند يا به زمان هاي ديگري ببرند. (فضاهاي تخيلي يا داستان هاي علمي تخيلي از معمول ترين انواع نمايش تعاملي هستند). در نمايش هاي تعاملي تماشاگران و بازيگران نه از حيث فضا و نه از جهت عملكرد جدا نيستند. بازيگر تماشاگر بازي خود و نمايش ديگران است. گرچه هنوز «نمايش» و «تنش» وجود دارند، به طوري كه طرح نمايش همچنان در پرده راز است. نمايش تعاملي و هايپردراما هايپردراما از اين نظر خيلي شبيه نمايش تعاملي است كه در آن پايان اجرا ثابت نيست. تماشاگر پيگیري شخصيت هاي مختلف و پيرنگ هاي گوناگوني را برمي گزيند. براساس تصور تماشاگران داستان اجرا به اجرا فرق مي كند. هايپردراما با هزارتوبازي ها و كتاب هاي «ماجراي خودت را پيدا كن» وجوه مشترك زيادي دارد. اصطلاح هایپردراما (فوق نمايش) از اصطلاح هايپرتكست (فوق متن) گرفته شده است كه شكل ساختاري متن شبكه گسترده جهاني (WWW) است با رابط هاي متن به متن و امكانات به ظاهر بي پايان اجرا. گرچه خود اين مطلب نوعي توهّم است. امكانات اجرا تا جايي كه متن راه مي دهد، در واقع محدود است. بازيگران در هر حال «گفته هاي» خودشان را اجرا مي كنند و تماشاگران عليرغم كنترل بر عناصر «هايپر» نمايش همچنان به بازيگر نقش ناظر منفعل تنزل پيدا مي كنند. فيلم هاي تعاملي موجود بر روي ديسك هاي فشرده نمونه هاي خوبي از اين نوع كالاها هستند. اين بازي ها نه هميشه بلكه در مواردي استثنايي همان ويژگي هاي هايپردراما را دارند كه خيلي شبيه ويژگي هاي جالب نمايش تعاملي هستند. پايان باز و پيرنگ هاي چندگانه هم از ديگر وجوه مشترك اين دوست. اما نمايش تعاملي با نداشتن متن مشخص و استفاده از شيوه هاي في البداهه براي خلق امكانات چندگانة پيشبرد بيرنگ ـ كه اكنون واقعاً نامحدودند ـ از هايپردراما فراتر مي رود. نمايش تعاملي و پسیكودرام پسيكودرام را جي ال مورنو به صورت درمان آغاز كرد. كار او با استفاده از نمايش همراه با روان درماني سرمشقي با ميراثي غني به وجود آورد كه هنوز از آن پيروي مي كنند. مورنو همچنين بسيار علاقمند به تئاتر في البداهه بود. تئاتر خودانگيختة او هنوز هم ارزش مطالعه توسط پژوهشگران جدي اين حوزه را دارد. نمايش تعاملي با پسيكودرام وجوه مشترك زيادي دارد: محل بستة برگزاري نمايش فقط براي بازيگران طرح هاي كوتاه نمايشي، اجراي في البداهة آزاد و امثال آن. بعضي از نمايش هاي تعاملي ـ مثل شكل هاي آزاد هولوكاست سنتي استراليايي ـ در واقع كمي بيش از پسیکودرام هاي آسيب هاي عاطفي سخت هستند كه به لباس بازي درآمده باشند. تفاوت اساسي پسیکودرام و نمايش تعاملي در كاتارسيس و كاربرد آن است. در پسیکودرام طرحي نمايشي با كاربردهاي درماني مي آفرينند تا به شركت كنندگان در دستيابي به درماني خاص كمك كند. اولويت هنرمند در نمايش تعاملي تفريح و بازي و سرگرمي است. اين گفته به اين معنا نيست كه نمايشگر تعاملي كاتارسيس و رهايي را در نمايشش نمي گنجاند. همة ما مطلب ارسطو را در اين باب خوانده ايم، اما اين هدف اصلي نمايش نيست. نمايش تعاملي، نمايش ساختار شكن اغلب صورت هاي نمايش تجربي كه از آن ها صحبت كرديم به طريقي مي كوشند تا پيش فرض هاي ما را در مورد تئاتر به چالش بگيرند. نمايش تعاملي هرگز قصد اين كار را ندارد،‌ اما امكان اين را دارد كه در خلق نوعي تئاتر ساختار شكن از بقيه موفق تر باشد. مي دانيم كه ساختار شكني جنبشي در نقد و فلسفه است كه با نوشته هاي ژاك دريدا مطرح شد و بنيان هاي بيان انديشه و ادبيات را از طريق زيرسوال بردن فرضيه هاي اصولي آن ها مورد پرسش قرار دارد. اين انديشه ها به سرعت در ميان محققان درگرفت و همچون آتشي گسترش يافت و تقريباً همه رشته هاي علوم انساني و هنر را فرا گرفت. تاكنون با نقد ساختار شكن، معماري و نقاشي ساختار شكن، ادبيات داستاني و غير داستاني ساختارشكن و حتي سينماي ساختارشكن آشنا شده ايم. همچنين در تئاتر ساختار شكن هم تجربه هايي صورت گرفته است. بسياري از اين تجربه ها موفقيتي نداشته اند. خيلي ها از سر فضل فروشي يا هنرنمايي سعي كرده اند نيرويي را به هدر بدهند يا نانی به نرخ روز بخورند يا حتي شارلاتان هاي كم استعدادي نوميدانه سعي كرده اند با ارائة كاري نو و تكان دهنده به طريقي ثابت كنند كه آن قدرها هم بي استعداد نيستند، گرچه به خوبي مي دانند كه هستند. حقيقت هر چه باشد، بد نيست كه ساختارشكن ها نمايش تعاملي را به دقت موردنظر قراربدهند، چون اين نوع نمايش از نظر كار ناخودآگاه به خوبي از عهدة كاري كه آن ها نتوانستند با ترفند انجام دهند، برآمده است با در نظر گرفتن ضرورت زير سؤال بردن يا متحول كردن اساس نمايش و در عين حال حفظ آن، نمايش تعاملي به چند شيوه عمل مي كند كه خيلي شبيه صورتي از نمايش ساختار شكن مي شود: در صورت هاي سنتي نمايش، تماشاگران و بازيگران از نظر فضا و كاركرد از هم جدا هستند. در نمايش تعاملي آن ها يگانه و يكسان اند. تماشاگر بازيگر مي شود و برعكس. به طور سنتي بازيگران نتيجة پيرنگ نمايشنامه را مي دانند و تماشاگران بي صبرانه تماشا مي كنند و منتظرند تا منفعلانه كشف كنند كه در پايان كار نظر خاصي ندارند. همه چيز في البداهه و از پيش تعيين نشده است. هر بازيگري مي كوشد كه با كشف كردن، كمك كردن يا به تاخير انداختن نقش ديگران به هدف هاي شخص بازي خود دست يابد. در نمايشنامه هاي معمولي گفتار و دستور صحنه ها نوشته شده و داستان شخصيت و سرنوشت او را نشان مي دهد. در حالي كه در نمايش تعاملي ممكن است شرح مفصلي از شخصيت،‌تمايلات،‌هدف ها، و تجربه ها براي شركت كننده گفته شود،‌ اما به او نمي گويند كه چگونه خودش را با شخصيت هاي ديگر وفق دهد يا چه بگويد. نمايشنامه سنتي معمولاً به طريق خطي نوشته مي شود، حتي اگر پيرنگ خيلي پيچيده و حوادث فرعي و ضمني فراواني داشته باشد. يعني داستان به طور منطقي و منظم از نقطة الف به نقطة ب مي رود و تماشاگر در پايان اجرا صاحب همة اطلاعاتي است كه نويسنده قصد انتقال آن ها را داشته و پايان نمايش هم باز نيست. همه چيز به نتيجه مي رسد. اما در نمايش تعاملي ممكن است نتيجة واحدي در كار نباشد. بخشي از شواهد ممكن است توسط يكي از دست اندركاران پوشيده بماند يا از دست برود. نمايشنامه خطي نوشته نمي شود،‌ اما همچون مجموعة شاخصي است كه در آن شخصيت ها با هم ارتباط دارند، و براساس نحوة شكل گيري نمايشنامه و ترتيب كارها بعضي فعال و بعضي منفعل هستند. اين نحوة ساختار داستان خيلي هيجان انگيز است و البته براي نوشتن و اجرا بسيار سخت است. با بررسي اين عوامل اكنون به روشني مي توان ديد كه نمايش تعاملي به لحاظ سرشتي كه دارد با اصول نمايش سنتي در تعارض است، اما مي كوشد كه بسياري از ويژگي هاي نمايش را حفظ كند. نمايش تعاملي به مثابه بازي حقيقت اين است كه هيجان انگيزترين وجه نمايش تعاملي اجرا نيست، بلكه بازي نمايشي است. بسياري از كساني كه در نمايش تعاملي شركت مي كنند به اين دليل است كه آن را نوعي بازي اجتماعي مي بينند، نه به اين دليل كه شكل هيجان آوري از تئاتر است (كه بحث در مورد آن بر عهده نظريه پردازان و متخصصان است). در حال حاضر حتي براي آن ها كه دست اندركار تئاتر جدي هستند،‌عناصر بازي نمايش تعاملي مي تواند مفيد باشد. تئاترها به نحو روز افزوني به عنوان تكنيك هاي تمرين از نمايش تعاملي استفاده مي كنند، بخصوص از آن بخش هايي كه مي توان آن ها را به شيوه هاي في البداهه تربيت بازيگر به كار گرفت. گروه هايي هم در بعضي از غذاخوري ها بعضي از قواعد نمايش تعاملي را به كار گرفته اند يا بازيگران واقعي را در ميان مشتري ها مي نشانند تا اجراي نمايش هاي تعاملي پر رمز و راز را هر چه واقعي تر و حرفه اي تر نشان دهند. بعضي از تئاترهاي معماي قتل هم مثل «معماهاي قتل آخر هفته» كار كيت اولري و مارگوموریسون به نحو موفقيت آميزي از اين فرمول استفاده كرده اند.

آموزش نوین و نمایش خلاق نظام اجتماعی متشکل از خرده ساختارهای گوناگون است که در یک کلیت هماهنگ و هدفمند بصورت پیاپی و مستمر فعالیت می کند. گاهی اوقات این خرده ساختارها بواسطه بعضی از مسائل دچار بحران و انحراف عملکردی می شوند که خود معلول شرایط و بسترهای گوناگونی است. برای اینکه بتوان از انحراف یا ناتوانی کارکردها جلوگیری کرد، باید کوچک ترین واحد ساختار اجتماعی یعنی فرد را در مرکز توجه قرار داد، عملکرد هر شخص به تنهایی می تواند در جهات گوناگون تاثیرات گسترده داشته باشد. بنابراین تقویت و گسترش فکری-رفتاری فرد در هر اجتماع دارای اهمیت فوق العاده ای می باشد. گرچه راههای گوناگون جهت رسیدن به چنین توانمند سازی موجود می باشد، اما موثرترین روش جهت ارتقاء فردی که در سطح کلان، نقش محوری در توسعه پایدار بر عهده دارد عرصه آموزش است.   آموزش مستمر و مداوم افراد در تمامی بسترهای فکری و رفتاری که به واسطه آن بتوانند سطوح حضور اجتماعی خود را در وضعیت مطلوب قرار دهند لازم است. اما خود آموزش هم با تمام اهدافی که می تواند داشته باشد با توجه به گذشت زمان، مشروعیت آموزشی را دچار بحرانمی نماید    الف- اولین مقوله ای که کمتر به آن اهیمت داده می شود آموزش پایه است(آموزش پایه در اینجا منظور، مقاطع دبستان و پیش دبستانی می باشد) و همین مسئله باعث بروز مشکلاتی در سطوح میانی و عالی آموزش شده است.   بطور کل در ایران بواسطه نگرشهای فرهنگی ، آموزش پایه زیاد جدی گرفته نمی شود و صرفاً یک مرحله گذرا و مقطعی قلمداد می شود. البته در این مقال قصد نقد عملکرد فضای آموزشی ایران را ندارم، اما آنچه که بایستی بر آن تاکید گردد، ارائه راهکارهایی برای تغییر نگرشهای فرهنگی جامعه در مقوله آموزش است و نقش آموزش پایه هم تراز و چه بسا ارجح تر از سایر سطوح در نظر گرفته شود. قصد دارم به یک گزینه آموزشی که در سطح پایه می توان از آن استفاده کرد و به نوبه خود روشی بی بدیل و مطلوب است اشاره کنم، نمایش خلاق! این روش بعلت وجود ساختارهای کوچک و متنوعی که درون خود دارد عملاً چند گانه و چند وجهی عمل می کند . مهمترین ویژگی نمایش خلاق که آن را از سایر روشهای دیگر آموزشی متمایز و برجسته می کند. شکل نمایشی و اجرایی آن است .   بسیاری از موسسات آموزشی در این چند ساله تلاش کرده اند تا بتوانند روشهای آموزشی خود را تغییر دهند، لیکن ضرورت بهینه سازی آموزشی به صورت امری فراگیر و جامع در نیامده است گر چه در کشورهای پیشرفته تقریباً روشهای آموزشی گذشته کاملاً منسوخ و این ممالک رویکردی متهورانه به این حوزه داشته اند . به طور اخص از استبداد تک روشی فاصله گرفته اند و به سمت گزینه های متکثر و متفاوت آموزشی گرایش پیدا نموده اند. اما در ایران مشکلات گوناگونی وجود دارد که بخشی از آن به نقطه دیده های فرهنگی مربوط می شود که در این ارتباط می توان به دو مقوله اشاره کرد: ب- دولت و مردم بیشتر تمرکز فکری و ذهنی خود را بر روی آموزش عالی متمرکز می کنند . یک ذهنیت نتیجه گرا حاکم است که از این رهگذر فرآیند آموزشی چندان نقش مهمی ندارد و در مراکز آموزش عالی(همچون دانشگاهها و...) چنان تحول بارز و تاثیر گذاری در روشهای آموزشی قابل مشاهده نمی باشد و در مراتب بالای آموزشی که تمرکز ذهنی جامعه بر روی آن است ، کاربران بوسیله بازیهای نمایشی چند هدف را تامین میکنند 1- فعالیت فکری و رفتاری به صورت همزمان که ماهیت و شکلی خلاقانه به خود می گیرد 2- انتقا ل و درک مفاهیم بنیادین اجتماعی3- مشارکت جمعی ( به خصوص در جامعه ایرانی که رفتارهای جمعی ضعیف است) آنچه در نمایش خلاق اهمیت دارد حوزه استقلال فرد است و شخص در این روش آموزشی می آموزد که بین تمایلات فردی و منافع جمعی می توان توازن برقرار کند و در مقابل جمع هم آموزش می بیند که چگونه به منافع فردی اهمیت دهد و همین ویژگیها باعث می شود که ساختارهای پایه ای شکل گیرد که در گذر زمان افراد به صورت حرفه ای وارد اجتماع می شوند تا نقش کنترلی و مسئولانه خود را ایفا نمایند به همین مناسبت کتابی ارزشمند توسط استاد محترم جناب آقای یدالله آقا عباسی به صورت ترجمه و تالیف مدتی است که روانه بازار شده است که به معرفی نمایش خلاق، روشها و مسائل کاربردی آن می پردازد، این کتاب که از بخشهای مختلفی تشکیل شده است همراه با نوشتاری ساده و روان قابل استفاده برای تمامی اقشار جامعه می باشد. امید است کتاب نمایش خلاق بتواند روشی جدید و بدیع را در مسائل آموزشی پوشش دهد و مطمئناً در سطح آموزش پایه نقش منحصر به فردی خواهد داشت. بابک دقیقی

الگویی برای کار حرفه‌ای فارغ‌التحصیلان نمایش نوشته يدالله آقاعباسي      مقاله در دومين سمينار تئاتر دانشگاهي با موضوع کارآفرینی دومين سمينار تئاتر دانشگاهي روز گذشته با ارائه مقاله‌اي از يدالله آقاعباسي با موضوع کارآفريني فارغ‌التحصیلان نمایش در تالار مولوي پايان يافت. آنچه مي‌خوانيد حاصل تجربه عملي اين پژوهشگر و نويسننده در تئاتر شهرستان است. چکیده: به نظر می‌رسد که نه تنها دانشجویان تئاتر بلکه خانواده‌های دانش‌آموزان علاقمند به نمایش و داوطلبان ورود به رشته‌های نمایش با دغدغة آیندة شغلی دست به گریبان هستند. همه ساله تعداد اندکی از فارغ‌التحصیلان نمایش جذب سینما، تلویزیون و تئاتر حرفه‌ای می‌شوند و بقیه ناچار باید به حرفه‌های نامرتبط با رشتة تحصیلی خود رو بیاورند و این البته حکایت حال بسیاری از فارغ‌التحصیلان سایر رشته‌های تحصیلی نیز هست. اما به تصور نگارنده می‌توان با تغییر بعضی از نگرش‌ها به حوزة کار فارغ‌التحصیلان رشتة نمایش به معنای واقعی برای این فارغ‌التحصیلان کارآفرینی کرد. در این مقاله با توجه به نتایج عملی یک تجربة نوپا در استان کرمان و به امید فراگیر شده این تجربه در سطح کشور، الگویی از تئاتر حرفه‌ای و نمایش خلاق برای کار عملی نمایش پیشنهاد شده است. واژگان کلیدی: کارآفرینی برای فارغ‌التحصیلان نمایش، نمایش خلاق مقدمه: اشتغال با امر امید به آینده ارتباط نزدیکی دارد. بسیاری از دانشجویان و هنرجویان رشته‌های نمایش و اولیاء آن‌ها نگرانی از آیندة شغلی خود و فرزندانشان را پنهان نمی‌‌کنند. ای بسا علاقمندانی که از سر مصلحت به رشتة مورد علاقة خود که در آن حتی تجربه و توانایی دارند، رو نمی‌آورند و دغدغة همة آن‌ها آیندة شغلی است. از طرفی همه ساله تعداد فارغ‌التحصیلان رشتة نمایش در دانشگاه‌های مختلف دولتی و غیردولتی کشور افزایش می‌یابد. به دلیل محدود بودن امکان کار در این حوزه، بسیاری از این فارغ‌التحصیلان جذب مشاغل دیگر می‌شوند و یا در حالت بیکاری پنهان و آشکار به سر می‌برند. البته این وضعیت صرفاً خاص رشته‌های نمایش نیست، اما در نمایش به دلیل محدودیت در بازار کار نمود بیشتری دارد. آیندة هنر نمایش در گرو پویابی، تلاش و امیدواری نسلی است که با هزار امید و کوشش بسیار به طور اصولی به فراگیری و تجهیز خویشتن به دانش روز اشتغال دارد. تلویزیون، سینما، مراکز آموزشی و تئاتر حرفه‌ای از معدود مراکزی هستند که فارغ‌التحصیلان نمایش در رده‌‌ها و رشته‌های مختلف می‌توانند و امیدوار هستند برای کار به آن‌‌ها راه پیدا کنند. طبعاً این مراکز بسیار محدودند. ورود به آن‌ها بسیار دشوار است. ماندن و رقابت در آن‌ها بسیار پیچیده و نامطمئن است. در بسیاری این مراکز فارغ‌التحصیلان نمایش ناچار به رقابت با نیروهای موجود و هنرمندان تجربی هستند. گسترش این مراکز بسیار کند است. برنامه‌های تلویزیونی سقف مشخصی دارند. سینما بسیار بی‌رحم است و ورود به آن، آن قدر دشوار است که می‌توان گفت تقریباً غیرممکن است. خود این صنعت نیز سال‌هاست که با رکود و نابسامانی دست و پنجه نرم می‌کند. اما وضعیت تئاتر حرفه‌ای از این‌ها نیز بدتر است. تمام فعالیت این تئاتر منحصر به شهر تهران است. در تهران نیز فعالیت‌های پراکنده چنان کم است که می‌توان آن‌ها را نادیده گرفت و فقط متوجه تئاتر شهر تهران و تالارهای مربوط به مرکز هنرهای نمایشی بود. این امر در حالی است که سال‌ها کسی به گسترش جدی فضاهای خاص تئاتر نیندیشیده است. درست است که در بسیاری از شهرهای کشور تالارهای چندمنظوره ساخته‌اند، اما بسیاری از این تالارها محل برگزاری مراسم، سخنرانی، و گاهی اجرای موسیقی و تئاتر هستند و برنامه‌ریزی حرفه‌ای برای استفادة از آن‌ها تقریباً غیرممکن است. پس چاره چیست؟ نخستین چاره‌ای که معمولاً به نظر می‌رسد، امیدواری برای گسترش این فضاها و امکانات است. چیزی که بر زبان وزیر ارشاد در مراسم اختتامیه تئاتر فجر در بهمن 86 نیز جاری شد. البته این آرزوی همة علاقمندان به هنر نمایش در سرتاسر کشور نیز هست. باید امیدوار بود که با شناخت هنر نمایش و کاربردهای آن امکان کار جدی نمایش در سرتاسر کشور ایجاد شود. طبعاً این کار در کنار همة نیکویی‌هایی که خواهد داشت، بازار بزرگی برای اشتغال نیز ایجاد می‌کند. اما به نظر می‌رسد که این آرزو به این زودی‌ها و سادگی‌ها جامة عمل به خود بپوشد. در این مسیر موانع بسیار جدی و دامنة غفلت بسیار گسترده است. همه ساله امکانات فراوانی از مؤسسات صرف امور فرهنگی ورزشی می‌شود، اما سهم فرهنگ از این همه تقریباً صفر است. مبالغ حیرت‌آوری همه ساله به صورت دستمزدهای کلان و بریز و بپاش‌های بسیار خرج ورزش قهرمانی می‌کنند که ابداً دستاورد فرهنگی ندارند، اگر نخواهیم بگوئیم که عملاً در بسیاری از موارد بر غلظت بی‌فرهنگی نیز می‌افزایند. روابطی که گاه به صورت آشکار در این بده و بستان‌ها وجود دارد، الگوهای نامناسبی که ساخته می‌شود، رقابت‌های اغلب ناسالمی که همه به نوعی به آن‌ها معترضند، محیط ناسالمی که ایجاد می‌شود و هر سال چند مورد تبعات آن را به صورت تعصب‌های شدید، دعواهای بی‌مورد، نقض عضوها، خرابی دارایی‌های عمومی و این اواخر شعارهاي نژادپرستانه شاهدیم، حاصل تفکری است که نمونة مجسم تهاجم فرهنگی به همان معنایی است که گاه از آن یاد می‌شود. همة این حرف‌ها هرگز به معنای مخالفت با ورزش نیست. به این نکته باز هم برمی‌گردیم. گسترش فضاهای آموزشی نیز دشواری‌های خاص خود را دارد. وقتی فضا برای کار مستمر و حرفه‌ای مهیا نیست، نیاز به آموزش کمتر احساس می‌شود. بسیاری چون شنیده‌اند که برای بازیگری در سینما باید آموزش ببینند، به این کار رو می‌‌آورند که معلوم است نیازی واقعی نیست و بیشتر تفننی و لوکس است. آموزش‌های دانشگاهی هم خالی از دشواری نیستند. اغلب این آموزش‌‌ها در مرکز متمرکزند و گسترش آن‌ها در شهرستان‌ها هم در میان تصمیم‌گیران و دست‌اندرکاران تهران‌نشین و هم در بین مسئولان دانشگاه‌‌ها و دانشکده‌های هنری در شهرستان‌ها، مخالفانی جدی دارد. تهران‌نشین‌‌ها شهرستانی‌ها را قبول ندارند و گمان می‌کنند که خود آن‌ها باید این کار را بکنند و خود آن‌ها هم هرگز فرصت ندارند. مسئولان شهرستانی دانشکده‌‌های هنری نیز در بسیاری از موارد نمی‌خواهند سری را که درد نمی‌‌کند، دستمال ببندند. آن‌ها گاهی پنهان نمی‌کنند که تئاتر هنووز زود است! این هراس موهوم از هنر نمایش حقیقتاً تأسف‌بار و دردناک است. اما پاره‌ای از مخالفان گسترش این رشته‌های دانشگاهی نیز منطق درستی دارند و از سر دلسوزی می‌گویند وقتی امکانات محدود و نزدیک به صفر است، چرا باید هر سال عده‌ای را سرگردان کرد؟ و بر تعداد این فارغ‌‌‌التحصیلان افزود؟ مایلم در این‌‌جا بحث را با استفاده از مقایسة نمایش و ورزش به تجربه‌ای بکشانم که مدت چند سال است ذهنم را به خود مشغول کرده است. ورزش و نمایش در کشور ما مشترکات زیادی دارند. می‌دانیم که ورزش برای سلامت جسم و روح ضروری است. اما منحصر کردن ورزش به نوع قهرمانی آن و گرفتن کاپ و مدال در واقع محدود کردن آن و محروم کردن جامعه از امکانی بزرگ است. اصل مطلب همگانی کردن ورزش و تربیت مربیانی است که از سطوح پائین به کار کردن بچه‌‌‌ها و گسترش ورزش به قصد نهادینه کردن ورزش در زندگی افراد و در سطح جامعه بپردازند. البته کسانی هم برای رقابت تربیت می‌شوند، اما اصل تربیت بدنی همگانی است. برعکس کردن این قاعده و سرازیر کردن امکانات و پول به نفع افراد معدود و ستاره‌‌سازی تبعاتی دارد که قابل تأمل است. هنر نمایش نیز دقیقاً همین وضعیت را دارد. تأثیر نمایش عمیق‌تر و شدیدتر است و با شناختی که از کاربردهای آن داریم، ضرورت بیشتری دارد. به نظر من همان‌طور که فارغ‌‌التحصیلان رشته‌های تربیت بدنی در درجة اول باید برای کار در مدارس و با بچه‌ها تربیت شوند و اولویت آن‌ها ستاره‌‌شدن و به اصطلاح قهرمان شدن نباشد، فارغ‌التحصیلان رشته‌‌های نمایش نیز باید برای کار در مهدکودک‌ها، دبستان‌ها، دبیرستان‌ها و امثال آن آماده شوند. آن‌ها باید در درجة اول مربي نمایش باشند و البته از میان آن‌ها کسانی هم به کار حرفه‌ای فیلم و تئاتر خواهند پرداخت. با این حساب فارغ‌التحصیلان نمایش هرگز بیکار نخواهند ماند و ما به ده‌ها برابر تعداد کنونی نیاز خواهیم داشت. بر اساس چنین تفکری بود که من به نمایش خلاق رو آوردم و اصل مطلب من بیان این تجربه و گزارش فعالیتی است که در چند سال اخیر در استان کرمان آغاز شده است. امیدوارم این تجربه بتواند روسپید از آب درآید و در سطح کشور تعمیم یابد. آرمان من همگانی کردن هنر نمایش و وارد کردن آن به زندگی همة مردم است. تنها در این صورت است که می‌توان از شعار تئاتر برای همه سخن گفت. نمایش خلاق نمایشی پرورشی است. به قصد تواناسازی و اشاعة توانایی‌های بازیگری صورت می‌گیرد. فرایند محور است، نه محصول محور. با نمایش خلاق که مجموعه‌ای از تمرین‌های بازیگری به صورت بازی است و در سطوح مختلف طراحی شده ما بازیگر بالقوه، تماشاگر بالقوه و منتقد بالقوه تربیت می‌کنیم. حرف من این است که توانایی‌های بازیگری حق همه است و انحصار آن نزد تعدادی بازیگر در حقیقت محروم کردن جامعه از این حق است. قاعده بر این است که بازیگران از توانایی‌های فردی و اجتماعی برخوردار باشند. این توانایی‌ها همان فواید تئاتر هستند که به صورت فردی در توانایی‌های ارتباط، مشارکت و... بیان می‌شوند. به این ترتیب و براساس این طرح ما به همگانی کردن این توانایی از طریق زنگ نمایش در همة مدرسه‌ها نیاز داریم.ساعتی که بچه‌ها زیرنظر مربی توانایی‌های بازیگری را تمرین کنند و این کار البته هیچ ربطی هم به اجرای تئاتر ندارد. بر این اساس نمایش خلّاق امکانی پرورشی است که نیازمند مربیانی با توانایی‌‌های نمایش و علوم تربیتی است که به بچه‌ها و نمایش علاقه داشته باشند. بر اساس چنین اندیشه بود که پس از زلزلة بم تعدادی از هنرمندان تئاتر کرمان چنین فعالیتی را آغاز کردند. نخست من با تجربیاتی که از کار با بچه‌ها و تدریس درس نمایش خلاق در دانشگاه و کار عملی تئاتر داشتم، در دوره‌ای چندماهه با بچه‌های بم و داوطلبان مربیگری نمایش خلاق در این شهر کار کردم و سپس تجربة خود را با دوستانم در میان گذاشتم و داوطلبان را برای دورة دیگری در تابستان سال بعد آماده کردم که به برگزاری کلاس‌های نمایش خلاق در سه سطح دبستان، راهنمایی و دبیرستان و جمعاً 27 کلاس 10 هفته‌ای در بم اقدام کردند. همزمان با این کار با برگزاری کارگاه‌هایی در سطح شهر کرمان، مربیان و مسئولان مهدکودک‌ها با نمایش خلاق آشنا شدند. در سال 1385 سه تن از همکاران جوان من در مرکز رشد فن‌آوری وابسته به وزارت علوم و با همکاری مسئولان آن مرکز هسته‌ای به نام «نمایشگران خلاق» ایجاد کردند. ما ضمن اعزام مربی به بعضی از مهدکودک‌ها و شبه خانواده‌ها و مدارس استثنایی از هر فرصتی برای شناساندن نمایش خلاق استفاده کردیم. چاپ کتاب نمایش خلاق از این نظر کمک بزرگی به ما بود که با همکاری نشر قطره و دانشگاه شهید باهنر انجام شد. بر این اساس توانستیم با همکاری دانشگاه، یونیسف و انجمن نمایش اجرای دو طرح برگزاری دوره‌های نمایش خلاق را بر عهده بگیریم. طرح اول بخشی از پروژه‌ای بود که با همکاری یونیسف و دانشگاه شهید باهنر در بم اجرا می‌شد. در مرحلة اول گروه ما در شهرستان بم کارگاهی دو هفته‌ای برگزار کرد و طی آن حدود 70 نفر از مربیان مهدکودک‌ها و داوطلبان تئاتری با نمایش خلاق آشنا شدند. مربیان مهدکودک‌ها در مهدکودک‌های خود نمایش خلاق را به کار گرفتند و از بین همة شرکت‌کنندگان 26 نفر برای برگزاری 13 کلاس ده جلسه‌ای در مدارس بم انتخاب شدند. این مربیان با کمک مسئولان مدارس توانستند این دوره‌ها را به طور کامل برگزار کنند. این فعالیت در بم توسط مربیان بومی همچنان ادامه دارد. طرح دوم با همکاری دانشگاه شهید باهنر کرمان و انجمن نمایش برای تکرار تجربة بم در 16 شهر استان طراحی شد. در مرحلة اول 8 شهر برگزیده شده تعدادی از مربیان آن‌ها به کرمان دعوت شده در کارگاهی شرکت کردند. سپس گروه‌ها در قالب 8 تیم در 8 شهر یاد شده به مدت دو هفته داوطلبان بومی شهرها را با نمایش خلاق آشنا کردند. در مرحلة سوم قرار بود که مربیان دوره دیدة بومی در شهرهای خود برای بچه‌‌ها کلاس برگزار کنند که طرف قرارداد از اجرای تعهد خود و پرداخت هزینة برگزاری کلاس‌ها سرباز زد و طرح در همان مرحلة متوقف شد. تجربة اجرای این بخش از طرح‌ها به ما آموخت که نباید از کسانی که منابع عمومی را در اختیار دارند، انتظاری داشته باشیم. مجموع پولی که ما از سال 84 تا شهریور سال 86 هزینه کردیم مبلغ 000/800/62 ریال بود. از این مبلغ 000/000/20 ریال آن کمک مردمی بود، 000/000/30 ریال آن را با واسطة دانشگاه از یونیسف گرفتیم و تنها 000/800/12 ریال کمک دولتی بود که پس از چرخیدن در ادارة ارشاد و کانون هنر و انجمن نمایش باز هم از طریق دانشگاه در اختیار ما قرار گرفت. بیش از نیمی از این شش میلیون تومان هزینة دستمزد مربیان بومی شد. خرید کتاب، ایجاد سایت، هزینة نگهداری هستة نمایش خلاق در مرکز رشد و هزینة برگزاری کارگاه‌ها از همین محل تأمین شد. در نهایت ما فقط توانستیم هزینه کرایه رفت و برگشت مربیان خودمان را تأمین کنیم و البته کلاس‌های پراکنده در مهرسراها را هم برگزار می‌کردیم. طعنة قضیه در آن جاست که این مبلغ را با مبالغ میلیاردی که شرکت‌های دولتی خرج نگهداری فقط یک تیم فوتبال می‌کنند، مقایسه کنیم. تقلید کورکورانه از فرهنگ غرب- علیرغم شعارهای رایج- باعث صرف بی‌رویه و نابخردانة منابع و ثروت‌های ملی و انحطاط فرهنگی است. باشگاه‌های بزرگ دنیا را اقتصاد می‌چرخاند. آن‌ها راه‌های بی‌شماری برای کسب درآمد دارند و اصولاً بسیاری از آن‌ها وابسته و در اختیار بخش‌ها و شرکت‌های خصوصی هستند و یک کارکرد عمدة آن‌ها تبلیغات شرکت‌ها برای فروش محصولات صنعتی است. یک شرکت دولتی چه نیازی به تبلیغات دارد که این همه خرج بی‌‌رویه می‌کند. علیرغم همة مشکلات ما مصمّم به ادامة کار بودیم. حاصل کار را به عینه می‌دیدیم، نیاز را احساس می‌کردیم. از گوشه و کنار کشور با ما تماس می‌گرفتند و خواستار تجربه‌های ما بودند. کم‌کم سازمان‌های دیگری هم به نمایش خلاق رو می‌آوردند. آموزش و پرورش کرمان برای کلاس‌های ضمن خدمت مربیان پیش‌دبستانی خود دست همکاری به سوی ما دراز کرد. بهزیستی برای آشنا کردن مربیان مهدکودک‌های تحت پوشش خود مربی می‌خواست و بعضی از مدارس غیرانتفاعی برای تمام سال مربی نمایش خلاق می‌خواستند که با برنامه‌ریزی هستة نمایش خلاق این برنامة طولانی با 30 کلاس از مهرماه سال 86 آغاز شد. بچه‌ها اسم این ساعت را زنگ خلاقیت گذاشتند و به مربی‌های ما آقا یا خانم خلاقیت می‌گفتند. رویهمرفته ما در سال 86 نزدیک به 3000 نفر را در دوره‌های نمایش خلاق شرکت دادیم. نیازی که کم‌کم ایجاد می‌شد و زمینة مساعدی که شکل می‌گرفت ما را بر آن داشت که به فکر تبدیل هستة نمایش خلاق به شرکت تعاونی هنر و نمایشگران خلاق بیفتیم. این بار هم مرکز رشد انگیزة این کار را برای ما فراهم آورد. ما برای ماندن باید طرح تجاری می‌نوشتیم و پیش‌بینی سه ساله می‌کردیم و ضمن این که شرکت را تشکیل داده و آن را به ثبت می‌رساندیم. این کار چند حسن داشت. اول آن که به کار نظم بهتری می‌داد. دوم این که کم‌کم روی پای خود می‌ایستادیم. سومین حسن شرکت کارآفرینی بود. تأکید من بخصوص بر کسانی بود که ناچار زندگی خود را وقف این کار کرده بودند. شرکت تعاونی ما با سرمایه‌گذاری حدود سی عضو فعال در مرکز استان تشکیل شد و به ثبت رسید. از این سی عضو شرکت چهار نفر در رشته‌های جامعه‌شناسی، ادبیات و پزشکی مدرک دکترا دارند، سه نفر فوق لیسانس ادبیات نمایشی و کارگردانی و بازیگری هستند، تعدادی لیسانسیة تئاتر و سایر رشته‌ها، تعدادی فوق دیپلم نمایش و تعدادی دانشجو نیز عضو شرکت هستند. تقریباً همة آن‌ها از فعالان هنر نمایش در کرمان و مربی نمایش خلاق هستند. به این ترتیب اکثر فارغ‌التحصیلان نمایش در شهر کرمان به عضویت در این شرکت درآمده‌اند. در مرحلة بعد فعالان سایر شهرهای استان نیز به این شرکت خواهند پیوست. سیرجان اولین شهری است که اعلام آمادگی کرد. به همین منظور در بهمن 86 کارگاه دو روزه‌ای در این شهر برگزار شد که تعدادی از مربیان پیش‌دبستانی، مهدکودک و داوطلبان نمایش در آن شرکت کردند. آن‌ها برای جلسات منظم برنامه‌ریزی کرده‌‌اند و دوره‌های آموزشی را از تابستان آغاز می‌کنند. شرکت تعاونی هنر و نمایشگران خلاق با انتخاب هیأت مدیره و مدیر عامل و تشکیل کمیته‌های آموزشی، پژوهش، تولید و انتشارات، روابط عمومی و بازاریابی و اداری و مالی کار خود را آغاز کرده است. ما برای سال تحصیلی 88-87 در سرتاسر استان پیش‌بینی برگزاری سیصد کلاس سالانة نمایش خلاق کرده‌ایم. برنامه‌ای برای ایجاد مؤسسه و آموزشگاه تدارک دیده‌ایم که در کمیتة مربوطه در حال بررسی است. سایتی با آدرس creative-drama.com داریم که در یک سال گذشته کمک بزرگی به ما کرد. قرار است کمیتة مربوطه برای ارتقاء و نگهداری بهتر آن برنامه‌ریزی کند. تربیت مربیان در سراسر استان از تابستان 87 دوباره آغاز خواهد شد. گروه تولید برنامه‌ای برای تولید ماسک و عروسک‌های نمایشی و گسترش نمایش‌های عروسکی تهیه کرده است. در ضمن همة این کارها از تولید نمایش‌های زنده و عروسکی نیز غفلت نخواهیم کرد. در سال 86 گروه هنر و نمایشگران خلاق تئاتر «رو در روی آفتاب» را در کرمان بر روی صحنه برد. همة هزینه‌های کار را خود گروه پرداخته بود. امیدواری ما و آرمان ما گسترش نمایش خلاق در سرتاسر کشور است و ما امیدواریم که حداکثر تا یک سال دیگر به کمک دوستانمان در سایر استان‌ها برویم و به آن‌ها در تشکیل چنین مراکزی کمک کنیم. دوستان ما از بعضی از استان‌ها نیز تاکنون اعلام آمادگی کرده‌اند. تشکیل چنین مراکزی در درجة نخست به فارغ‌التحصیلان و دست‌اندرکاران هنر نمایش امکان می‌دهد که با اعتماد بنفس به کار مورد علاقة خود بپردازند. شرط کار این است که بتوانند اعتماد جامعه را جلب کنند و به درستی هنر نمایش و قدرت عظیم آن و ویژگی‌های درخشان آن را معرفی کنند و طبعاً خود الگویی از توانایی‌های آن باشند. هرکاری تا روی غلطک بیفتد و رونق بگیرد، طول می‌کشد و البته به تلاش، تحمل سختی، پیگیری و مداومت، نظم و امید و البته فداکاری، عشق، باور و پشتکار نیاز دارد. جامعة امروز ما جوان و نیازمند خلاقیت است و از هر نوع تحولی استقبال می‌کند. استقبال خانواده‌ها از برنامة نمایش خلاق بی‌نظیر است. دیده شده که این نمایش به خانه‌ها نیز کشیده شده و اولیاء و مسئولان مدارس و کانون‌ها و مراکز دیگر با هیجان و علاقه از آن سخن می‌گویند. هدف دیگر این کار جز کارآفرینی و خلاقیت و گسترش توانایی‌های دانش‌آموزان و هنرجویان، همگانی کردن هنر ارزندة نمایش و رونق بخشیدن به آن و برملا کردن نیاز به آن است. فکر کنید که اگر این برنامه بتواند مطابق پیش‌بینی صورت بگیرد و هر سال بر دامنة فعالیت خود بیفزاید و افراد بیشتری را تحت پوشش قرار دهد، ده سال بعد وضعیت به چه صورتی خواهد بود؟ طبعاً بسیاری از این بچه‌ها- جوانان آن روز- با شناختی که از هنر نمایش پیدا می‌کنند، می‌توانند آگاهانه به دنبال هنر مورد علاقة خود بروند و تقریباً همة کسانی که از این نظر پرورش یافته‌اند، می‌توانند از توانایی‌های خود در سایر حوزه‌ها استفاده کنند و جامعة بهتری داشته باشند. این عدة بی‌شمار مخاطب بالقوة هنر نمایش هستند، حتی اگر خود عملاً به این هنر رونیاورند، تماشاگران فهیم تئاتر آینده خواهند بود. آن‌ها به موقع بازیگری، تماشاگری، نقد و حوزه‌های دیگر نمایش را تجربه کرده‌اند. از روبرو شدن با مسأله و شرکت در موقعیت نمی‌هراسند. تعریف مسأله و تلاش برای حل آن را تمرین کرده‌اند. توجه، تمرکز، تخیل، دیدن و شنیدن را بارها تجربه کرده‌اند. ناتوان از برقراری ارتباط و ابراز واکنش فی‌البداهه نیستند. وجود چنین هنرمندان بالقوه یا بالفعلی قدرت تئاتر آینده است و ما به تئاتر به عنوان جایی برای تمرین زندگی نیاز داریم. هدف دیگر این کار اتکاء به نیروها و منابع مردم است. مردمی که با رغبت هزینه‌های آموزش را می‌پردازند. آن‌ها و هنرمندان در دادوستدی سالم و بی‌دغدغه شرکت می‌کنند. همه به روشنی می‌دانند که چه می‌کنند و حاصل کار خود را می‌بینند و این چراغی است که مدام می‌سوزد. با گسترش دوره‌های نمایش خلاق برای فارغ‌التحصیلان کار شرافتمندانه و برای نسل آیندة این سرزمین شناخت، خلاقیت، توانایی و دانش به ارمغان بیاوریم. بهمن 1386 کرمان، دانشگاه شهید باهنر یدالله آقاعباسی       نمایش خلاق        هرچند خلاقیت جزء جدا نشدنی هر هنری واز جمله هنر نمایش است ،با این حال به نوعی از نمایش فرایند محور که به سود دست اندر کاران کار میشود وربطی به اجرا برای تماشا گران ندارد،اصطلاحا نمایش خلاق می گویند.این نمایش شیوه ای برای " آموزش ویادگیری بر مبنای گرایش جهانی به بازی نمایشی است که در هر انسانی یافت می شود "(ریچ،1384،29)در این نمایش خود راه هدف است .به عبارت دیگر تاکید بر فرایند تمرین است پرورش تواناییهای دست اندر کاران اهمیت دارد ومحصول نهایی یا نیست ،یا در اولویت نیست . از آنجا که همه انسانها گرایش به بازی نمایشی دارند،این نمایش نظر به پرورش تواناییهای همه مردم دارد،بازیگر خاصی را تربیت نمی کند بلکه همگانی است.همه را به توانایی های بازیگری خود آگاه می کند.فرایندی از شدن است.فرایندی برای خلاقیت وتوانایی حل مساله است،که همه به آن نیاز دارند از کودکان در کودکستانها تا دانش آموزان ،شهروندان عادی،افراد دو زبانه،کسانی که دچار چالشهای درونی هستند،بیماران روانی و نیز زندانیان و در یک کلام همه مردم از فرایند جستجوی آموزشی / هنری نمایش خلاق سود میبرند. هر چندکه معمولا این نوع نمایش را با بچه هایی که در سنین رشد هستند،کار می کنند.یعنی روند اجرا مطابق با مرحله ای از رشد کودک است.جانین مایر بوسگان سن کودکان را بین چهار تا نه سال ذکر کرده (بوسگان ،1999)و نوشته که نمایش خلاق می تواند بازی نمایشی ،اجرای قصه،سفرهای تخیلی،بازیهای تیاتری ،موسیقی و رقص باشد.بوسگان هنجار کلاس نمایش خلاق را "بیایید وانمود کنیم"می داند و این البته استفاده از همان "اگر" سحرآمیزاستانیسلاوسکی است.همان قراردادی است که بر زبان هم نیاید،بسته ایم. نمایش خلاق ترکیبی از تیاتر و تعلیم و تربیت است. توانایی های با لقوه انسان را به فعل در می آورد و تفکر در آن هم شهودی وهم منطقی است.در آزمایشگاه نمایش خلاق آدمها بحران ها را می آزمایند،نگرشها و توانایی های خود را محک می زنند،زندگی را در محیطی امن تمرین می کنند وبه طور فی البداهه به آن عکس العمل نشان می دهند.از آنجا که در این نوع نمایش فشار اجرا در کار نیست ،بچه ها در مراحل رشد از آن تجربه می آموزند و بزرگسالان برای مشکلات خود راه حل پیدا می کنند. برخلاف سایر درسها،درس نمایش خلاق امتحان ورتبه بندی ندارد.به همه فرصت ابراز وجود می دهد.درست وغلط درآن مطرح نیست .فعالیتی جاری،نمادین و برانگیزاننده است که در زمان حال روی می دهد وبداهه سازی در این نوع نمایش اهمیت خاصی دارد.(ریچ،1384،30) با نمایش خلاق آدمها رفتارهای خود رابه اختیار میگیرند و مهارت های مهار نفس را تقویت می کنند . نمایش قدرت تغییر دارد و فرد در آن می تواند هویت ، محل وغیره را تغییر دهد. جهانی نو بیافریند، در آن گام بگذارد ، بخشی از آن باشد و در پایان آن را خراب کند . در نمایش خلاق فرایند کار نتیجه و محصول کار است . در واقع محصولی وجود ندارد . طبق قرارداد در این نمایش هیچ شخص بازی ، تمرین برای اجرا ، متن ، حفظ کردن نقش ، وسیله صحنه ، لباس ، صحنه آرایی و گریمی وجود ندارد . هر چند از بعضی از این عناصر هم می توان استفاده کرد ، اما چنا ن که پیداست عمده نیستند . با ید توجه داشت که فرایند نمایش خلاق مداوم است . مفاهیم و فنون آن به هم پیوسته اند . در بسیاری از موارد، آفرینش گروهی هم صورت می گیرد که البته تحت نظر مربی است .    ( کتاب نمايش خلاق ص.27  )              نمایش خلاق هدف نمايش خلاق           هدف نمایش خلاق        هدف نمایش خلاق تعلیم و تربیت همراه با سر گرمی و مشارکت است . این بهترین نوع تعلیم و تربیت است که همراه است با تجربه و خلاقیت که هدفهای دیگر نمایش خلاق هستند .خود تجربه فرایندی جهت دار است که مرحله به مرحله صورت می گیرد و قدم به قدم متکامل می شود . قصد نمایش خلاق تربیت بازیگر برای تیاترهای حرفه ای نیست، بلکه می خواهد توانایی های بازیگری افراد را به خود آنها نشان دهد ، این توانایی ها را تقویت کند تا آنها بتوانند روی پای خودشان بایستند و مسایل مربوط به خودشان را نخست درک وسپس در حل آنها مشارکت کنند. درک مسایل یعنی دیدن و شنیدن آنها . خود دیدن و شنیدن مهارت هایی هستند که نیاز به آموختن وپرورش دارند. خلاقیت توانایی حل مساله است . هدف نمایش خلاق تربیت آدمهایی است که توانایی حل مساله دارند ، منتها در نمایش خلاق حل مساله مشارکتی است . مشارکت اولا از عهده کسانی بر می آید که مهارت های ارتباطی با زبانی کارا داشته باشند . ثانیا آگاهی اجتماعی داشته باشند ،آگاهی اجتماعی جستجو در چگونگی وچرایی فرهنگ هاست .شناخت زمینه تفاوت ها و جستجو در زمینه های متفاوت برای رو به رو شدن با این تفاوت هاست . در نمایش خلاق آدمها در آن واحد در دو دنیا زندگی می کنند ، بدون اینکه آنها را به هم بیامیزند . این نمایش داستان و خیال را به کار می گیرد ، اما بچه ها را وا می دارد که از واقعیت آگاه باشند . باز کسانی می توانند آگاهی اجتماعی داشته باشند که به مفهوم مثبتی از خود برسند . رسیدن به مفهوم خویشتن مثبت هم نیاز به تمرین وموقعیت مناسب دارد .انسان به طور معمول نمی تواند خودرا درموقعیتی که هست ببیند.نمایش به طورکلی منظررا تغییروآدم را به خوداو نشان می دهد.انسان تماشاگرخود می شود.باهیچ ابزاردیگری نمی توان این کار را انجام داد.چشم انداز که تغییر کرد ،زاویه دید عوض می شود .حالا آدم می تواند ببیند که کجا ایستاده وچگونه میتواند زندگی خودرا تغییر دهد.این تنها جایی است که در آن شکست با سر خوردگی همراه نیست.معلوم است که همه اینها زنجیره ای به هم پیوسته اند.تنها آدمها یی می توانند مشارکت کنند که همدلی در آنها تقویت شده باشد و همه این چیزها در عمل به دست می آید.تقویت همدلی در کسانی صورت می گیرد که بتوانند خود را جای دیگری بگذارند.تنها در این صورت است که انسان دیگری را درک می کند و با او همدل می شود.مشارکت از جامعه نا همدلان بر نمی آید.تنها جایی که می توان در آن خود را به جای دیگری گذاشت و این کار را تمرین و این توانایی راتقویت کرد،موقعیت نمایش است و از میان انواع نمایش ،نمایش خلاق این کار را بی واسطه تر انجام می دهد . اگر در تیاتر تماشاگر از طریق همذات پنداری و در پر فورمانس با شرکت از جایگاه تماشاگردر بازی حضور دارد،در نمایش خلاق واسطه ای وجود ندارد و همه راسا مشارکت دارند.بر این اساس همدلی فرصتی برای درک احساسات دیگران و تجربه عواطف و موقعیت های مشابه است.در نمایش خلاق مهم نیست که آدمها چه قدر جدا می اندیشند،این نوع نمایش آنها را وا می دارد که با درک مشترکی از آنچه که می سازند،توافق داشته باشند.در این نمایش آدمها اندیشه ،احساس و اعمالشان رابرای یکدیگر اظهار می کنند.معمولا در جامعه افراد-حتی دوستانی که برای هم درد دل می کنند -حرف یکدیگر را به تمامی نمی شنوند .هر کس منتظر است حرف دیگری تمام شود تا حرف خودش را بزند.در تمام مدتی که دیگری حرف می زند ،او به جای گوش دادن حرف خودش را آماده می کند.بخشی از مشکلات جامعه ناشی از همین نشنیدن هاست.اما در نمایش خلاق فرد باید بشنود و گرنه نمی داند چه اتفاقی می افتد و سر رشته را از دست می دهد.این امر دقت در ارتباط را تقویت می کند و ارتباط منجر به همدلی می گردد.    ( کتاب نمايش خلاق ص.34  )             نمایش خلاق هدف نمايش خلاق

نمایش خلاق، شکلی از وانمود بازی بوده و فعالیت نمایشی سازمان‌یافته‌ای است که بیشترین تاکید آن بر مراحل انجام دادن کار است تا بر حاصل کار. نمایش خلاق، یکی از روش‌هایی است که در تدریس به‌کار برده می‌شود به این صورت که معلم، داستان یا قطعه شعری را برای گروهی از کودکان می‌خواند. سپس معلم و شاگردان به تجزیه و تحلیل آن پرداخته و خودشان امکانات سناریو، صحنه و شخصیت‌ها و گفتگوها را خلق و به اجرای آن می‌پردازند.[1]   آموزگاری که از نیاز کودکان به بازی آگاه است و نمایش خلاق را انتخاب می‌کند، یکی از انعطاف‌پذیرترین و خلاق‌ترین ابزارهای موجود در حرفه آموزگاری را باخود به کلاس می‌برد.[2]   ارزش و اهمیت نمایش خلاق   کودکان در حین انجام نقش‌هایی که ایفا می‌کنند، فرصت مناسبی به دست می‌آورند تا احساسات خود را به‌طور مستقیم بیان کنند. بنابراین مهمترین ارزش نمایش خلاق این است که فرصت خوبی برای رشد و تکامل بیان و عواطف فراهم می‌کند.   کودکان به وسیله نمایش خلاق، صحنه، رویداد، مشکل یا واقعه برخاسته از ادبیات کودکان را با هدایت معلم خلق یا بازآفرینی می‌کنند. این فعالیت نمایشی به وسیله کودکان مورد بحث قرار می‌گیرد و همچنین به وسیله آنها طراحی و ارزشیابی می‌شود.   در اجرای نمایش خلاق، سناریو هرگز مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، بیشتر اوقات لباس ضرورتی ندارد و لوازم و دکور کوچکترین نقشی ندارند. در اجرای نمایش خلاق، نظر تماشاچی احتمالی در نظر گرفته نمی‌شود بلکه تنها، نظر اجراکنندگان نمایش مورد توجه است. مهمترین نکته در نمایش خلاق مراحل انجام دادن کار است.   ارتباط نمایش خلاق با قصه   هسته اصلی موفقیت‌آمیزترین تجربه‌های عملی نمایش خلاق، از میان کتاب‌های مربوط به ادبیات کودکان به دست می‌آید. قصه‌های قومی، حوادث یک داستان بلند یا کوتاه کودکان و ... فرصت‌هایی را برای تمرین این فعالیت خلاق فراهم می‌کند. اگر کودکان از طریق نمایش خلاق با شخصیت‌های کتاب و داستان آشنا شوند، حوادث و قهرمانان داستان به نظرشان واقعی‌تر جلوه خواهد کرد.   وسایل مورد نیاز   امکانات مورد نیاز برای نمایش خلاق اندک است و تنها به گروهی کودک، یک سرپرست واجد شرایط و فضایی که بتوان در آن اجرا کرد، نیاز دارد.   روش کار با نمایش خلاق   معلم پیش از ورود به مرحله اجرای نمایش خلاق باید برای کودکان فضای مناسبی به وجود آورد و به آنها احساس امنیت ببخشد. البته در صورتی که اولین تجربه اجرای نمایش خلاق برای کودکان است، برنامه آماده‌سازی در  موفقیت آنها نقش اساسی دارد. هرگاه فضای کلاس فضایی آشنا با ادبیات کودکان، امن، راحت و با هدف باشد، شرایط بیان خلاق را فراهم می‌کند.   نخستین نمایش خلاق باید کوتاه، دور از پیچیدگی و تنها شامل چند شخصیت و تعداد محدودی حادثه باشد. در انتخاب بازیگران برای نخستین صحنه، آموزگار باید کودکانی را که به موفقیت آنها در بازی اطمینان دارد، برگزیند تا کودکان یکی از هیجان‌انگیزترین و خلاق‌ترین راه برای یادگیری واقعی را تجربه کنند.   مراحل کار ·       انتخاب داستان مناسب برای اجرای نمایش و بازگو کردن آن در کلاس. ·        طرح اصلی داستان با کمک کودکان به صحنه‌های قابل اجرا تقسیم می‌شود و توسط معلم روی تخته نوشته می‌شود. ·        یک یا چند صحنه برای اجرا انتخاب می‌شود. ·        کودکان، صحنه‌های انتخاب شده را به حوادث کوچکتر تقسیم می‌کنند. ·        در مورد صحنه یا صحنه‌ها، وضع ظاهری صحنه، انگیزه‌ها، شخصیت‌پردازی، زمان و ... در کلاس بحث می‌شود و معلم به کودکان کمک می‌کند که تصویر ذهنی بسازند. ·        معلم بازیگران را انتخاب می‌کند و آنها را برای بحث و برنامه‌ریزی در مورد جزییات اجرای کار و زمان بازی آزاد می‌گذارد. ·        معلم از کودکان می‌خواهد که به ایفای نقش دوستانشان توجه کنند چرا که ممکن است تکرار بخشی از وانمود بازی به عهده آنها باشد. ·        از کودکان خواسته می‌شود از میان بازی دوستانشان 5 نکته مورد علاقه و 5 نکته‌ای که باید اصلاح شود را پیدا کنند. ·        معلم از کودکان می‌خواهد که نمایش را آغاز کنند و تا پایان ادامه دهند. ·        پس از پایان نمایش و پیوستن بازیگران به جمع، کودکان به ارزیابی می‌پردازند. ·        پس از گزینش بازیگران جدید و راهنمایی دانش‌آموزان براساس ارزیابی صورت گرفته، صحنه تکرار می‌شود.[3]   اهداف نمایش خلاق الف. رشد توانمندی‌های هنر نمایشی، شناخت و درک زیبایی‌شناختی: ·        افزایش قدرت بیان ·        کسب مهارت‌های گوش کردن و تقویت آن ·        رشد قدرت تخیل و تخیل خلاقانه ·        توانایی بداهه‌گویی ·        توانایی درک موضوع مورد نظر ·        توانایی اندیشیدن خلاق(تنوع در اندیشه).   ب. اهداف تربیتی، آموزشی و اجتماعی: ·        شرکت در فعالیت‌های گروهی ·        شناخت هنر نمایش به‌طور عام ·        رقابت سالم در فعالیت‌های جمعی ·        مهارت ارزیابی موثر ·        درک بهتر پیام‌های یک داستان یا واقعه تاریخی       ·        مسئولیت‌پذیری در جهت برنامه‌ریزی و اجرا.[4]   [1] . حجازی، بنفشه؛ ادبیات کودکان و نوجوانان، تهران، روشنگران و مطالعات زنان، 1384، چاپ هشتم، ص 176 و 177. [2] . پشت‌دار، علی‌محمد؛ قصه‌گویی و نمایش خلاق، تهران، دانشگاه پیام نور، 1378، چاپ اول، ص 20. [3] . چمبرز، دیویی؛ قصه‌گویی و نمایش خلاق، ترجمه ثریا قزل‌ایاغ، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1385، چاپ هشتم، صص 98 – 72. [4] . ناظمی، یحیی؛ ادبیات کودکان، تهران، چاپار، 1385، چاپ اول، صص 62 – 61.     2.4/5 - (5)

1390/01/11

Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |

هدف «نمایش خلاق» این است كه انسانها بهتر زندگی كنند

نمایش خلاق ، تربیت ، سرگرمی

معمولاً وقتی در تلویزیون یا سینما یا تئاتر بازیگرانی را می بینیم كه نقش های مختلفی را بازی می كنند،حیرت می كنیم. گاهی آن ها را ستایش می كنیم، گاهی از این كه آن ها می توانند خوب حرف بزنند،خوب حركت كنند، خوب نقششان را بازی كنند، گریه كنند، بخندند، شگفت زده می شویم و دلمان می خواهد كه جای آنها باشیم. ● بازیگران چه توانائیهایی دارند؟ توانائیهای بازیگران هم فردی و هم جمعی است. ابزار بازیگر، بدن اوست. او باید خوب ببیند، خوب بشنود، تنش و اضطراب نداشته باشد، خوب بتواند حرف بزند و به درستی منظور خود را بیان كند. بتواند به سرعت خودش را در موقعیت قرار داده و واكنش مناسب نشان دهد. بازیگر باید حافظه ای قوی، احساسی مناسب تخیل و تصوری غنی و توانا و بدن آماده داشته باشد. این توانائیها هم فردی است و هم جمعی و بازیگران با تمرین، پیگیری و زحمت آن ها را به دست می آورند. آنها ساعت ها در روز تمرین نفس، صدا و بیان می كنند تا بتوانند درست و مطمئن و جذاب صحبت كنند. تمرین تمركز می كنند كه حواسشان پرت نشود. نرمش های تئاتری می كنند كه بدنشان را بتوانند به هر شكلی دربیاورند و شلخته و وارفته نباشند. آن ها روزها، ماهها و سال ها تمرین می كنند كه بتوانند خودشان را جای هر كسی بگذارند هر حسی را بیافرینند. بازیگران برای فراگیری توانائیهای جمعی هم تلاش و تمرین می كنند. آن ها باید بتوانند خوب ارتباط برقرار كنند، رنج ها و شادی های دیگران را خیلی خوب احساس كنند. همه این ها و بسیاری از توانایی های دیگر باعث می شود كه هنرمندان آدم های حساس و آگاهی باشند و تجربه ها را راحت به دیگران منتقل كنند. خودشناسی آنها به شناخت جامعه و خوبی ها و بدی های آن تبدیل می شود. آنها هر لحظه با مسأله ای روبرو هستند كه باید آن را حل كنند. هنرمندان واقعی در پیشگیری از بسیاری از بیماری ها و نابسامانیهای جامعه و درمان آنها نقش دارند و برای این كار زحمت كشیده اند و دوره دیده اند. اما آیا فقط بازیگران باید این توانایی ها را داشته باشند؟ آیا همه مردم حق ندارند كه بتوانند درست صحبت كنند؟ آیا خودشناسی، تمركز، تخیل، توانایی ارتباط، توانایی همدلی و ده ها توانایی دیگر حق دیگران نیست. البته همه قرار نیست هنرپیشه بشوند اما آیا معلم ریاضی نباید بتواند خوب صحبت كند؟ آیا كارمندی كه به راحتی خودش را به جای ارباب رجوع می گذارد، موفق تر است یا آن كه اصلاً حرف او را نمی فهمد و كار خودش را می كند؟ معلوم است كه اگر همه بتوانند بهتر ببینند، بهتر بشنوند، بهتر حرف بزنند و با خلاقیت و تمركز مسایل و مشكلات یكدیگر را حل كنند، جامعه بهتری را خواهیم داشت. هدف نمایش خلاق انتقال توانایی های بازیگری به همه مردم است. ● نمایش خلاق چیست؟ «نمایش خلاق» ابزاری پرورشی است كه آدم ها را با توانایی های خودشان آشنا و این توانایی ها را تقویت می كند. همه بچه ها در مهدكودك ها، مدرسه ها، پرورشگاهها، كانون ها و هر جای دیگری حق دارند كه با استفاده از تمرین های «نمایش خلاق» یاد بگیرند كه بهتر ببینند، بهتر بشنوند، بهتر حرف بزنند، بهتر مفاهیم مورد نظر خود را بیان كنند. در موقعیت ها بهتر و آگاهانه تر تصمیم بگیرند. اعتماد به نفس بیشتری داشته باشند. خودشان و توانایی های خودشان را باور كنند و جدی بگیرند. با تمرین در كارگاهها تجربه پیدا كنند. خودشان و دیگران را بهتر بشناسند و از این كه آدم های توانایی هستند شاد بشوند و لذت ببرند. یاد بگیرند كه روی پای خودشان بایستند و مسایل و مشكلات خودشان و دیگران را حل كنند. دنیا به آدم های خلاق و توانا نیاز دارد و مال آنهاست. «نمایش خلاق» می خواهد این توانایی ها را به بچه ها منتقل كند. ● دنیا صحنه زندگی است لازم نیست آدم حتماً روی صحنه برود یا توی فیلم بازی كند. همه جا صحنه بازی است و همه ما بازیگریم. كار «نمایش خلاق» این است كه به ما كمك می كند تا بهتر زندگی كنیم. مدیر، كارمند، معلم، مربی، كارگر، كشاورز و امثال آن نقش هایی است كه هر یك از ما در زندگی برعهده می گیریم. جامعه ای موفق و سعادتمند است كه هر كسی به درستی از عهده كار خود و نقش خود بربیاید. بنابراین: نمایش خلاق چندان ربطی به اجرا ندارد. در نمایش خلاق همه بازیگر و همه تماشاگر هستند. نمایش خلاق، آدم ها را به درك مشترك می رساند. نمایش خلاق رقابتی نیست. همه در آن همكاری می كنند و ناظر و كارشناس كار یكدیگرند. هدف نمایش خلاق، تربیت همراه با سرگرمی و مشاركت است. تقویت زبان و ارتباط، مهارت های حل مسأله، اندیشه خلاق، مفهوم مثبتی از خویشتن، آگاهی اجتماعی، شناخت ارزش ها و نگرش ها نیز از جمله هدف های نمایش خلاق هستند. یدا... آقا عباسی

افزودن محتوا

افزودن محتوا

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان خراسان رضوی

رزومه کاری اعضای کارگروه

 خانم راضیه باباخانی: مدیر محترم استان خراسان رضوی و ریاست کارگروه تخصصی نمایش خلاق

 

 نام و نام خانوادگی : زهره معماری نسب    نام پدر : محمد     متولد : 1/02/1356     وضعیت تاهل : متاهل 

سارا امیدوار متولد 1353 ، دانشجوی کارشناسی ارشد ادبیات فارسی دانشگاه پیام نورمشهد هستم .ده سال سابقه کار فرهنگی دارم . فعالیت های فرهنگی و هنری اینجانب به شرح زیر می باشد :