آموزش قلب ها و انديشه ها

 نويسنده: دكتر كاترين لوئيس

مترجمان: ح. افشين منش- ش. ايل بيگي طاهر

انتشارات : ساز و كار

چاپ اول:1380

ويراستار: مريم روحاني

قيمت:18500 ريال

كتاب داراي يازده فصل و 168 منبع مي باشد كه به اختصار معرفي مي گردد.

كتاب آموزش قلب ها و انديشه ها درباره بازتاب هاي آموزشي ژاپني ها در مراكز پيش دبستاني و ابتدايي است و بيان كننده سه صحنه متفاوت از زندگي كودكان و دانش آموزان در مقاطع پيش دبستاني و ابتدايي، طلوع تدريجي اعتماد به نفس، شكوفايي خلاقيت، رشد گروهي و تقسيم كار اجتماعي، نظافت و پاكيزگي و در پي آن ها، بهبود روحي و رواني را در رفتارهاي خانوادگي و اجتماعي فرزندان آن ديار نشان دهد.

1- صحنه نخست نشان دهنده رفتار مادري با كودك خردسالش و چگونگي واكنش هاي او در برابر رشد تدريجي خلاقيت در ذهن و زبان فرزندش مي باشد. 2- صحنه دوم يك مركز پيش دبستاني تصوير شده كه در آن كودكان با گوش جان به قصه خواني معلم آن دل داده اند و 3- صحنه آخر، بازديد مترجم از يك دبستان ابتدايي در توكيو است كه خود گوياي چگونگي رشـد روح گروهي و تقسـيم كار اجتماعي ميان گروه هاي مختلف دانـش آموزان است و نـشان مي دهد كه چگونه نظام آموزشي ژاپن، سامان مديريت فرداي خود را از سنين نخستين، در فرزندانش، نهادينه مي كند.                                                                                                                              

فصل يكم: با عنوان خلاصه اي از پيشينه نظام آموزشي ژاپن شامل موارد ذيل است:

آموزش متفاوت در قبل از دبستان، مقررات و حمايت هاي عمومي، نظام آموزشي ابتدايي در ژاپن، دستاوردهاي علمي، كاستي هاي نظام آموزش ابتدايي و ...                                       ..                  

   فصل دوم: تجربه مدرسه پيش دبستاني با تاكيد بر بازي، روح گروهي و انديشيدن كه موارد ذيل را در
 برمي گيرد: 1- بازي هاي آزاد با هدف پرورش و رشد ارتباطات بچه ها با يكديگر، شوق و تحمل براي زندگي گروهي فعاليت هنري يا كاردستي، گردهمايي هايي نظير نشست هاي كلاسي، قصه گويي، تميز كردن محيط، فعاليت هاي علمي                        ي                                                                 

 رهنمودهاي دولت براي آموزش پيش دبستاني با تاكيد بر پنج هدف مي باشد:

1-درك نيازهاي اوليه در زندگي روزانه و كسب بينش لازم براي يك زندگي توام با شادي، آسودگي و سلامتي و هم چنين، ايجاد شالوده اي براي جسم و انديشه اي سالم                                               

2-پرورش حس محبت و اعتماد به ديگران و تقويت گرايش هاي مستقل و نيز همكاري و تعاون، و هم چنين هشياري اخلاقي                                                                                                       

3-پرورش علاقه و توجه به طبيعت و چيزهاي اطراف و رشد آگاهي نسبت به ارزش عواطف و انديشه درباره آن                                                                                                                                

4-پرورش علاقه و توجه نسبت به نقش مكالمه و گفت و گو در توسعه روابط و لذت بخش نمودن ارتباطات گفتاري و شنيداري و نيز درك نقش آن ها در ارتباطات                                                               

5-درك عميق مفاهيم از طريق كسب تجارب گوناگون در جهت پرورش خلاقيت و شكوفايي استعدادها       

 فصل سوم: همه بچه ها به مدرسه ابتدايي مي روند. در اين بخش اهداف اصلي در طول زندگي مدرسه اي كلاس اولي ها مثل دوستي و رفاقت، پافشاري و سماجت، تحرك و جوش و خروش، خودگرايي تاكيد شده است كه در قالب برنامه هاي اجتماعي عاطفي، سلامتي و بهداشت، نيروي جسماني و ورزش، تميز بودن و وقت شناسي، فعاليت هاي علمي- تحصيلي جاي داده شده است.                                                     

مفاد آموزش هاي اخلاقي براي كلاس هاي اول و دوم شامل موارد ذيل است:                                   

1- مواردي كه به خود شخص مربوط مي شود.                                                                          

2-مواردي كه به روابط فرد با ديگران، مربوط مي شود.                                                                

3-مقوله هايي كه به ارتباط با طبيعت و مظاهر آن، مربوط مي شود.                                                

4-مباحثي كه به روابط با گروه ها و جامعه، بستگي دارد.                                                              

 فصل چهارم: گروه كوچك كلاس( پايگاه خانوادگي بچه ها)                                                         

 اين بخش درباره چگونگي تشكيل گروه ها و حفظ آن هاست كه به مواردي چون: ويژگي هاي شخصي، ارتباط دوستانه، جدا بودن دوستان از هم، توانايي هاي گوناگون گروه ها و ... پرداخته شده است.              .

هم چنين پي ريزي وظايفي كه انجام آن ها به همكاري نياز دارد، تعيين هدف براي گروه ها، عضويت در گروه و تعلق خاطر به آن، تاثير گروه در پيشرفت اجتماعي و علمي بچه ها                                          

  فصل پنجم: جامعه و مسئوليت                                                                                           

ادراه جلسه هاي روزانه و هفتگي توسط بچه هاي كلاس اول، پرسش و توضيح، عادات دادن بچه ها به فكر كردن از مواردي است كه در اين بخش مورد بحث واقع شده است.                                                   

 در اين بخش چهار بنيان نظام مندي در تبيين ريشه هاي نظم مد نظر است:                                      

1- نظام چرخش رهبري گروهي

2-نقش بچه ها در شكل گيري قواعد و معيارها

3-حضور كمرنگ معلم در شكل اقتدارگرانه خود

4-انديشه و تعمق بچه ها روي چگونگي رفتارهاي خودشان

فصل ششم: چگونه به ناهنجاري هاي رفتاري، سر و سامان داده مي شود؟

نقش بچه ها در برقراري نظم، پشتيباني از هويت« بچهِ خوب»، هدف از نظم، نه اطاعت محض كه فهم و درك است، ناهنجاري هاي رفتاري، مفاهيم و اشاراتي براي جامعه كلاسي، كنترل ناهنجاري هاي رفتاري با توسل به احساسات، چهره پنهان نظارت هم كلاسي ها، فشار براي تطبيق پذيري و تبعيت.

هدف از نظم و ترتيب، تبعيت و پيروي نيست، بلكه فهم و درك بچه ها، مورد نظر است. آموزگاران با توسّل به بيان احساسات از وراي رفتارهاي تصنعي اشياء و نيز عواطف انسان ها، از مخالفت رو در رو با احساسات و اميال بچه ها پرهيز مي كنند. هنگامي كه آموزگاران اصرار به دخالت در كاري دارند، اين امر اغلب با تدابيري براي حفظ هويت« بچه خوب» و تقويت ارتباط بچه ها با يكديگر انجام مي شود. به عبارت ديگر، هدف از برقراري نظم و ترتيب، نه تبعيت و اجراي فوري دستورها كه نهادينه كردن آن در دراز مدت است تا با ايجاد محيطي دلپذير و اميد بخش، به ارزيابي و انتقاد از خود بپردازد.

فصل هفتم: يادگيري و مراقبت مشاركت دانش آموزان در يادگيري، سنجش ميزان يادگيري در كلاس درس، يادگيري فعالانه با استفاده از نظرات و آراي بچه ها، تاكيد بر فرآيند كار، اشتباه كردن سهمي طبيعي در يادگيري، انديشيدن و ارزيابي،انعطاف و تحمّل تنوع و تفاوت ها  

در مجموع شش مورد ذيل دستاوردهاي تجربي آموزش سال هاي اوليه ابتدايي ژاپن را در بر مي گيرد:

1- اين كه مهارت ها به عنوان بخشي از فعاليت هاي ذوقي و يك سرگرمي معنادار و نه يك هدف غايي، بايد مورد آموزش و يادگيري قرار گيرد.

2-اين كه درس ها، آراء و عواطف، شخص بچه ها را از ذهن شان بيرون مي كشد و به آن ها كمك مي كند تا در مورد آن ها بينديشند.

3-اين كه آموزگاران به سختي تلاش دارند تا اجتماعي از نوآموزان را به وجود آورند تا با نظر حمايت نسبت به افكار و احساسات يكديگر نگاه كنند.

4-اين كه آموزگاران بر جريان يادگيري و نتيجه آن تاكيد دارند.

5-اين كه در بحث و جدل هاي صميمانه، پافشاري و حلّ متفكرانه مسائل، به عنوان اهداف مهم آموزشي بچه ها در نظر گرفته مي شود.

  6- اين كه تفكر و انديشه، بنيان آموزش هاي كلاسي بچه هاست.                                                                                               

فصل هشتم: چه مدرسه اي موفق است؟

مشكلات مربوط به مدارس

فصل نهم: جمع بندي: پرسش هايي كه براي ما مطرح است.

در اين فصل، سئوالاتي در ارتباط با نظام آموزش آمريكا با توجه به آن چه در مورد نظام آموزش ژاپن وجود دارد مطرح مي شود. سئوالاتي چون:

1- آيا ارزش هايي نظير مهرباني، انصاف و مسئوليت پذيري در كليه فعاليت هاي آموزشي، نفوذ كرده ا ست؟

2-آيا ممكن است به كارگيري شيوه هاي انضباطي ديگر، به جاي تكيه و وابستگي بچه ها به دريافت جوايز و تحمّل تنبيهاتي از طرف بزرگ ترها آن ها را در قبال رفتاري مسئولانه، متعهد نمايد؟

3- آيا شاگردان و آموزگاران، فعالانه در مورد رفتار شخصي خود و نيز يادگيري شان مي انديشند و به طور مستمر نيز براي بهبود آن تلاش مي كنند؟ و ...                                                                       

توجّه به همه بچه ها، تاكيد بر ارزش ها، ايجاد يك جامعه حمايت گر در كلاس، روش هاي انضباطي كه موجب تعّهد شخصي در برابر ضوابط ارزش ها مي شود، ادراه كلاس و رفع مشكلات با انديشه كردن و بحث و گفت وگو                                                                                                                      

فصل دهم: بخش ضميمه: ويژگي هاي مراكز پيش دبستاني اي كه مورد مطالعه قرار گرفتند.

فصل يازدهم: اولي ها را باور كنيم« به پدران، مادران و آموزگاران»

توصيه هايي درباره وظايفي كه پدران و مادران درباره فرزندانشان داردند، توصيه هايي درباره وظايفي كه  معلمان درباره دانش آموزان دارند.                                          .                                                

فصل دوازدهم: منابع

تهيه و تنظيم:ميترا شجاعي مقدم